آیا حباب هوش مصنوعی با ریزش ۶ تریلیون دلاری بورس آمریکا ترکید؟
ارزش بازار سهام آمریکا در ۴۵ روز حدود ۶ تریلیون دلار افت کرد. تحلیلی پربازدید میگوید این اصلاح است، نه ترکیدن حباب هوش مصنوعی. ادعاهایش را با گزارشهای مالی و دادههای بازار سنجیدیم.
حباب هوش مصنوعی ترکید؟ کوبیسی لتر (The Kobeissi Letter)، خبرنامهای اشتراکی که بازارهای مالی را تحلیل میکند و در ایکس دنبالکننده زیادی دارد، روز ۲۹ آبان ۱۴۰۵ (۲۰ نوامبر ۲۰۲۶) یادداشت بلندی درباره همین سؤال منتشر کرد. عنوانش این بود: «۶ تریلیون دلار ریزش در ۴۵ روز؛ حباب است یا فرصت؟» جوابش به اینکه حباب ترکیده، منفی است. به نظر نویسندگانش، افت سهام آمریکا از اوایل مهر اصلاحی عادی است که شش عامل منفی همزمان باعثش شدهاند. میگویند آنقدر خبر بد پیشخور شده که حالا خطر اصلی این است که بازار برگردد و سرمایهگذار جا بماند. (پیشخور شدن یعنی قیمتها از قبل حساب خبر را کردهاند.) خود خبرنامه میگوید از آبان ۱۴۰۱ (نوامبر ۲۰۲۲) «بهشدت به هوش مصنوعی خوشبین» بوده و نتیجهگیریاش هم با همین نگاه میخواند.
این یادداشت در کمتر از یک روز بیش از هشت میلیون بار در ایکس دیده شد. سؤالش هم فقط به والاستریت مربوط نیست. قیمت سرویسهای هوش مصنوعی، سرعت ساخت مراکز داده و پولی که به شرکتهای هوش مصنوعی میرسد، همه به این بستگی دارد که این ریزش به کجا برسد. ما یادداشت را بخش به بخش دنبال کردیم و برای هر ادعا سراغ منبع اصلی رفتیم: گزارشهای مالی شرکتها، اطلاعیههای خود انویدیا و آنتروپیک، گزارشهای سود فکتست (FactSet)، فدرال رزرو، دادههای انرژی آمریکا و دادههای تاریخی شاخص نوسان در سایت Cboe. در ادامه میگوییم کدام ادعا درست است، کدام نیست و یادداشت چه چیزهایی را نگفته است.
وضعیت بازار در پایان معاملات جمعه ۲۹ آبان (۲۰ نوامبر): شاخص S&P 500 در ۶٬۹۱۰٫۳۹ واحد ایستاد؛ ۱۱٫۶ درصد پایینتر از سقف تاریخی ۷٬۸۱۸٫۹۳ واحدی که ۱۴ مهر (۶ اکتبر) ثبت کرده بود. در اصطلاح بازار، به افت بیش از ۱۰ درصد از سقف «اصلاح» میگویند. شاخص نزدک ۱۸٫۱ درصد زیر سقف تاریخیاش ایستاد. یادداشت کوبیسی ۱۳ دقیقه بعد از شروع معاملات جمعه منتشر شد و رقمهایش بر پایه قیمتهای پایانی پنجشنبه است. پنجشنبه فاصله S&P 500 تا سقفش ۸٫۲ درصد بود. جمعه اوضاع بدتر شد: در همان یک روز، نزدک ۵٫۳ درصد و S&P 500 هم ۳٫۷ درصد افت کرد.
روش کار: همه منابعی را که فهرستشان در پایان آمده خودمان باز کردیم و خواندیم. اگر رقمی فقط در نتایج جستوجو یا شبکههای اجتماعی پیدا شد، یا این را کنارش گفتهایم یا اصلاً نیاوردهایم. هر چهار نمودار را خودمان از دادههای عمومی کشیدهایم: گزارشهای شرکتها به کمیسیون بورس آمریکا (SEC)، اداره اطلاعات انرژی آمریکا و Cboe. نمودارهای خود خبرنامه را بازنشر نکردهایم. عکس بالای صفحه را آریلد وگن (Arild Vågen) در ۲۰۱۷ گرفته است: ساختمان بورس نیویورک از روی پلههای فدرال هال. این عکس مربوط به اتفاقهای این هفته نیست. آن را بریده و کوچک کردهایم و همچنان تحت مجوز CC BY-SA 4.0 است. این نوشته تحلیل خبری است، نه توصیه سرمایهگذاری.
استدلال خبرنامه در یک نگاه
به گفته خبرنامه، شش عامل با هم بازار را پایین کشیدهاند:
مخارج زیرساخت. آمازون، آلفابت، متا و مایکروسافت رقمهای بیسابقهای خرج زیرساخت هوش مصنوعی میکنند و سرمایهگذاران نگران وضع نقدینگی آنها در سالهای ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ هستند.
سیاست. دموکراتها انتخابات میاندورهای کنگره را در ۱۲ آبان (۳ نوامبر) بردند. به نظر خبرنامه، با این نتیجه «تور نجات ترامپ» (Trump put) از میان رفت؛ یعنی این باور که اگر بازار زیاد بریزد، رئیسجمهور برای نجاتش وارد عمل میشود. ترس از مقررات سختگیرانه برای هوش مصنوعی هم بیشتر شد.
نرخ بهره. فدرال رزرو به ریاست کوین وارش (Kevin Warsh) نرخ بهره را بالا میبرد، چون تورم هنوز بالای هدف ۲ درصدی است. این کار تأمین مالی زیرساخت هوش مصنوعی را گرانتر میکند.
انویدیا و AMD. جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، کنار رفت. AMD هم با گزارشی درباره چین زیر فشار رفت؛ گزارشی که ناشرش روی افت سهم AMD شرط بسته بود.
ترس و نقدینگی. ترس در بازار ناگهان بالا رفت و عرضه اولیه رکوردشکن آنتروپیک نقدینگی زیادی را جذب کرد، آن هم درست وقتی صندوقهای پوشش ریسک سهام فناوری را میفروختند.
ارزشگذاری. بعد از این افت، سهام فناوری با حساب سود پیشبینیشدهشان، از شروع همهگیری کرونا در مارس ۲۰۲۰ تا حالا اینقدر ارزان نبودهاند.
خبرنامه نتیجه میگیرد که حبابی در کار نیست و بازار دارد اصلاحی عادی را از سر میگذراند. به نظرش حتی ۱۰ درصد افت دیگر هم «سالم» است و نسبت ریسک به بازده در سهام شرکتهای فناوری خوشبنیاد روزبهروز جذابتر میشود. میگوید باید با تردید به پیشبینیهای افت ۳۰ درصدی و بیشتر نگاه کرد؛ پیشبینیهایی که به گفته خودش دارد زیاد میشود.
چهلوپنج روز، روز به روز
S&P 500 آخرین بار ۱۴ مهر (۶ اکتبر) روی سقف تاریخی ایستاد. بعد از آن:
۶ آبان (۲۸ اکتبر): فدرال رزرو نرخ بهره را تغییر نداد، ولی دو عضو با ثابت ماندن نرخ مخالف بودند و افزایش میخواستند.
۱۲ آبان (۳ نوامبر): انتخابات میاندورهای کنگره برگزار شد. طبق نتایجی که خبرگزاری آسوشیتدپرس اعلام کرد، دموکراتها اکثریت هر دو مجلس نمایندگان و سنا را گرفتند.
۱۴ آبان (۵ نوامبر): شاخص VIX، که به «شاخص ترس» معروف است، در یک روز ۷۰ درصد بالا رفت.
۲۱ آبان (۱۲ نوامبر): انویدیا اعلام کرد جنسن هوانگ فوراً کنار رفته است.
۲۶ آبان (۱۷ نوامبر): انویدیا نتایج فصلیاش را منتشر کرد.
۲۷ آبان (۱۸ نوامبر): آنتروپیک قیمت هر سهم در عرضه اولیه را ۸۳ دلار تعیین کرد.
۲۸ آبان (۱۹ نوامبر): معامله سهام آنتروپیک در بورس نزدک شروع شد. همان روز گزارشی علیه AMD منتشر شد.
۲۹ آبان (۲۰ نوامبر): شاخص S&P 500 در یک روز ۳٫۷ درصد افت کرد؛ سهم انویدیا ۱۴ درصد و سهم AMD بیش از ۱۳ درصد پایین آمد.
رقم اصلی یادداشت، یعنی ۶ تریلیون دلار افت ارزش بازار در ۴۵ روز، محتمل است، ولی پیدا نکردیم چه کسی آن را حساب کرده. از ۱۴ مهر تا ۲۹ آبان درست ۴۵ روز است. نمودار خود خبرنامه با قیمت پایانی پنجشنبه تمام میشود، پس افت جمعه در این رقم نیامده. نزدیکترین رقم مستندی که پیدا کردیم، ۵٫۷ تریلیون دلار افت تا پایان ۱۴ آبان (۵ نوامبر) بود. این رقم را سایت The Edge Malaysia به نقل از بلومبرگ آورده است، از شاخصی که ارزش کل بازار سهام آمریکا را میسنجد. S&P 500 آن روز روی ۷٬۳۵۳٫۷۳ و ۲۷ آبان (۱۸ نوامبر) روی ۷٬۳۲۳٫۶۳ واحد ایستاد؛ تقریباً همان سطح. پس افت حدود ۶ تریلیون دلاری تا ۲۷ آبان با این رقم جور درمیآید.
یادداشت این را هم میگوید که سهام آمریکا «۳۱ روز معاملاتی پشت سر هم» میانگین روزی ۲۲۵ میلیارد دلار ارزش از دست دادهاند. از ۱۵ مهر تا ۲۷ آبان (۷ اکتبر تا ۱۸ نوامبر) واقعاً ۳۱ روز معاملاتی بود. اما ۳۱ ضربدر ۲۲۵ میلیارد دلار حدود ۷ تریلیون دلار میشود، نه ۶ تریلیون. بازار در چند روز از همین دوره بالا هم رفته بود، پس «پشت سر هم» نمیتواند به معنای ۳۱ روز افت پیاپی باشد.
مخارج هوش مصنوعی واقعی است، کم آوردن نقدینگی هم
ادعا: هزینههای سرمایهای آمازون، آلفابت، متا و مایکروسافت در سهماهه سوم ۲۰۲۶ روی هم ۳۶٫۹ میلیارد دلار نسبت به فصل قبل بیشتر شد و به رکورد ۲۰۱٫۹ میلیارد دلار رسید. این رقم در یک سال بیش از دو برابر شده و از اوایل ۲۰۲۴، ۳۵۶ درصد بالا رفته است. به گفته خبرنامه، غولهای فناوری در سه سال گذشته ۱٫۶ تریلیون دلار سرمایهگذاری کردهاند.
گزارشهای مالی چه نشان میدهند: رقمهای فصلی درست است. این ارقام را خودمان از گزارشهای هر شرکت به SEC درآوردیم و پولی را که هر شرکت برای خرید دارایی ثابت (ساختمان، زمین و تجهیزات) پرداخته جمع زدیم. جمع سهماهه سوم ۲۰۱٫۹ میلیارد دلار است: ۳۶٫۹ میلیارد دلار بیشتر از فصل قبل، ۱۰۸ درصد بیشتر از دوره مشابه سال قبل و ۳۵۶ درصد بیشتر از سهماهه اول ۲۰۲۴.
هزینههای سرمایهای آمازون، آلفابت، مایکروسافت و متا در هر فصل
پولی که برای خرید دارایی ثابت پرداخت شده (بیشترش مرکز داده و سرور)؛ میلیارد دلار؛ سهماهه اول ۲۰۲۴ تا سهماهه سوم ۲۰۲۶
۰۵۰۱۰۰۱۵۰۲۰۰۲۰۲۴۲۰۲۵۲۰۲۶۲۰۱٫۹
هزینههای سرمایهای، میلیارد دلار
فصل
آمازون
آلفابت
مایکروسافت
متا
جمع
سهماهه اول ۲۰۲۴
۱۴٫۹ میلیارد دلار
۱۲٫۰ میلیارد دلار
۱۱٫۰ میلیارد دلار
۶٫۴ میلیارد دلار
۴۴٫۳ میلیارد دلار
سهماهه دوم ۲۰۲۴
۱۷٫۶ میلیارد دلار
۱۳٫۲ میلیارد دلار
۱۳٫۹ میلیارد دلار
۸٫۲ میلیارد دلار
۵۲٫۹ میلیارد دلار
سهماهه سوم ۲۰۲۴
۲۲٫۶ میلیارد دلار
۱۳٫۱ میلیارد دلار
۱۴٫۹ میلیارد دلار
۸٫۳ میلیارد دلار
۵۸٫۹ میلیارد دلار
سهماهه چهارم ۲۰۲۴
۲۷٫۸ میلیارد دلار
۱۴٫۳ میلیارد دلار
۱۵٫۸ میلیارد دلار
۱۴٫۴ میلیارد دلار
۷۲٫۳ میلیارد دلار
سهماهه اول ۲۰۲۵
۲۵٫۰ میلیارد دلار
۱۷٫۲ میلیارد دلار
۱۶٫۸ میلیارد دلار
۱۲٫۹ میلیارد دلار
۷۱٫۹ میلیارد دلار
سهماهه دوم ۲۰۲۵
۳۲٫۲ میلیارد دلار
۲۲٫۵ میلیارد دلار
۱۷٫۱ میلیارد دلار
۱۶٫۵ میلیارد دلار
۸۸٫۲ میلیارد دلار
سهماهه سوم ۲۰۲۵
۳۵٫۱ میلیارد دلار
۲۴٫۰ میلیارد دلار
۱۹٫۴ میلیارد دلار
۱۸٫۸ میلیارد دلار
۹۷٫۳ میلیارد دلار
سهماهه چهارم ۲۰۲۵
۳۹٫۵ میلیارد دلار
۲۷٫۹ میلیارد دلار
۲۹٫۹ میلیارد دلار
۲۱٫۴ میلیارد دلار
۱۱۸٫۶ میلیارد دلار
سهماهه اول ۲۰۲۶
۴۴٫۲ میلیارد دلار
۳۵٫۷ میلیارد دلار
۳۰٫۹ میلیارد دلار
۱۹٫۰ میلیارد دلار
۱۲۹٫۸ میلیارد دلار
سهماهه دوم ۲۰۲۶
۵۴٫۲ میلیارد دلار
۴۴٫۹ میلیارد دلار
۳۵٫۸ میلیارد دلار
۳۰٫۱ میلیارد دلار
۱۶۵٫۱ میلیارد دلار
سهماهه سوم ۲۰۲۶
۷۷٫۳ میلیارد دلار
۵۱٫۴ میلیارد دلار
۳۹٫۴ میلیارد دلار
۳۳٫۹ میلیارد دلار
۲۰۱٫۹ میلیارد دلار
منبع: گزارشهای فصلی و سالانه هر شرکت به کمیسیون بورس آمریکا (SEC). رقم بعضی فصلها، از جمله همه فصلهای چهارم، از تفاضل جمعهای از ابتدای سال به دست آمده است. فصلهای مالی مایکروسافت با فصلهای تقویمی جور شده و اجارههای سرمایهای در آن حساب نشده است. نمودار: ژرف.
رقم سهساله اما درست نیست، دستکم برای این چهار شرکت. از سهماهه چهارم ۲۰۲۳ تا سهماهه سوم ۲۰۲۶، هزینه سرمایهای نقدی این چهار شرکت روی هم حدود ۱٫۱۴ تریلیون دلار است. اگر مراکز دادهای را هم که متا و مایکروسافت اجاره کردهاند حساب کنیم، به حدود ۱٫۲ تریلیون دلار میرسد. نمودار خود خبرنامه هم همین چهار شرکت را نشان میدهد، پس اختلاف از شرکتهای دیگر نمیآید.
رقم مهمتر جریان نقد آزاد است: پولی که بعد از پرداخت هزینه سرمایهگذاریها برای شرکت میماند. طبق نمودار خبرنامه، جریان نقد آزاد این چهار شرکت روی هم منفی شده است. خبرنامه منفی شدن جریان نقد را موقتی و بهای ساختن زیرساختی ماندگار میداند. ولی رقمهای تکتک شرکتها جدیتر از آن است که بشود اسمش را «موقتی» گذاشت. در سهماهه سوم، سه شرکت از این چهار شرکت بیشتر از پولی که از کار اصلیشان درآوردند، خرج سرمایهگذاری کردند.
جریان نقد آزاد در سهماهه سوم ۲۰۲۶
پول نقدی که از کار اصلی شرکت آمد، منهای هزینههای سرمایهای؛ میلیارد دلار. جمع چهار شرکت: حدود منفی ۲۶٫۱ میلیارد دلار
* آمازون جریان نقد آزاد را فقط برای دوازده ماه اخیر گزارش میکند (منفی ۴۲٫۴ میلیارد دلار). رقم این سهماهه را ژرف از صورت جریان وجوه نقد آمازون و با تعریف خود آمازون حساب کرده است (خرید دارایی ثابت، منهای پول حاصل از فروش دارایی و مشوقها). منبع بقیه: گزارشهای سهماهه سوم آلفابت و متا و گفته مدیر مالی مایکروسافت در کنفرانس اعلام نتایج. نمودار: ژرف.
جریان نقد آزاد آمازون در دوازده ماه گذشته منفی ۴۲٫۴ میلیارد دلار بوده، در حالی که یک سال پیش مثبت ۱۴٫۸ میلیارد دلار بود. آمازون با این حال هنوز برای ۲۰۲۶ حدود ۲۲۰ میلیارد دلار هزینه سرمایهای نقدی در برنامه دارد. متا هم پیشبینی هزینههایش برای ۲۰۲۶ را به ۱۳۵ تا ۱۴۵ میلیارد دلار بالا برد. مایکروسافت استثناست: جریان نقد آزادش مثبت ماند و به گفته خودش در این سال مالی هم مثبت میماند.
وقتی هزینهها از جریان نقد عملیاتی بیشتر شود، کسری را باید با وام یا از ذخایر نقدی جبران کرد. طبق دادههای LSEG که رویترز منتشر کرد، شرکتهای آمریکایی با رتبه اعتباری بالا از ابتدای ۲۰۲۶ تا ۱۳ آبان (۴ نوامبر) روی هم ۱٫۸۸ تریلیون دلار اوراق قرضه منتشر کرده بودند؛ بیشتر از سال ۲۰۲۰ که رکورد بود. سهم بزرگترین شرکتهای رایانش ابری از این رقم ۳۷۰٫۷ میلیارد دلار بود. بانک مرکزی اروپا ۲۷ آبان (۱۸ نوامبر) هشدار داد که زیان سرمایهگذاری در هوش مصنوعی ممکن است از همین راه از بازار سهام به بازار اوراق قرضه سرایت کند. خبر این هشدار را ۲۸ آبان منتشر کردیم.
سود شرکتها: خبرنامه میگوید سود شرکتهای S&P 500 در سهماهه سوم ۳۱٫۹ درصد رشد کرده و این «قویترین رشد نسبت به دوره مشابه سال قبل، دستکم در چهار سال گذشته» است. این ۳۱٫۹ درصد را فکتست ۲۲ آبان (۱۳ نوامبر) داده بود. گزارش ۲۹ آبان فکتست آن را ۳۲٫۹ درصد اعلام کرده است. ولی این قویترین رشد چهار سال اخیر نیست. فکتست این فصل را سومین فصل پیاپی با رشد بالای ۲۵ درصد میداند، و نمودار خود خبرنامه که از دادههای فکتست است، رشد فصل قبل را ۵۲٫۲ درصد نشان میدهد. برای ادعای دیگر خبرنامه، که سود شرکتها ۱۳ فصل پشت سر هم از پیشبینیها بهتر بوده، منبعی پیدا نکردیم.
یادداشت نمیگوید ضعف کجاست. سود شرکتها روی هم فقط ۳٫۵ درصد بیشتر از پیشبینی تحلیلگران بود؛ کمترین فاصله از اواخر ۲۰۲۲ تا حالا. هفت شرکت بزرگ فناوری، که فکتست به آنها «هفت باشکوه» میگوید، روی هم سودشان ۴٫۹ درصد کمتر از پیشبینی بود. رشد سودشان ۲۷ درصد بود؛ از اواخر ۲۰۲۲ تا حالا اولین بار است که از ۴۹۳ شرکت دیگر این شاخص عقب میمانند. شرکتهایی که بیشترین پول را خرج هوش مصنوعی میکنند، حالا نقطه ضعف این دور گزارشدهیاند، نه نقطه قوتش.
انتخابات، «تور نجات ترامپ» و ممنوعیت هوش مصنوعی
ادعا: دموکراتها انتخابات را با اختلاف زیاد بردند، «تور نجات ترامپ» از میان رفت و صدای موافقان ممنوعیت هوش مصنوعی بلندتر شده است. به گفته خبرنامه، بازار این احتمال را پیشخور کرده که از دی ۱۴۰۵ (ژانویه ۲۰۲۷)، با شروع کار کنگره جدید، مقررات سختگیرانه یا حتی ممنوعیت هوش مصنوعی بیاید.
چه چیزی درست است: دموکراتها هر دو مجلس را بردند؛ این را آسوشیتدپرس اعلام کرد و NPR گزارش داد. «تور نجات ترامپ» برداشت خود خبرنامه از روانشناسی بازار است. میشود دربارهاش بحث کرد، ولی نمیشود درستیاش را سنجید.
چه چیزی درست نیست: «ممنوعیت هوش مصنوعی» که یادداشت به آن استناد میکند، پستی است از یاسمین انصاری (Yassamin Ansari)، نماینده دموکرات کنگره، در ۱۳ آبان (۴ نوامبر). خبرنامه تصویر همین پست را آورده است. انصاری نوشته بود دموکراتها از روز اول باید سه کار را در صدر برنامهشان بگذارند: «توقف موقت توسعه هوش مصنوعی پیشرفته، قانونگذاری برای این صنعت افسارگسیخته و ممنوعیت ابرهوش مصنوعی». این درخواست توقف موقت مدلهای پیشرفته و ممنوعیت ابرهوش است، نه ممنوعیت هوش مصنوعی. خبرنامه بعد میگوید «آمریکا هوش مصنوعی را ممنوع نخواهد کرد». این حرف احتمالاً درست است، ولی در همان پستی که خبرنامه آورده، کسی چنین پیشنهادی نداده است. هیچ دادهای هم نشان نمیدهد که بازار ممنوعیت هوش مصنوعی را پیشخور کرده باشد.
فدرال رزرو، اوراق قرضه و نفت
ادعا: فدرال رزرو نرخ بهره را «بهطور تهاجمی» بالا میبرد، تورم «۶۷ ماه پشت سر هم» بالای هدف ۲ درصدی بوده و قیمت نفت این ماه حدود ۲۲ درصد پایین آمده، در حالی که جنگ «به روز سیصدم نزدیک میشود».
نرخ بهره: «تهاجمی» اغراق است. کوین وارش از ۱ خرداد ۱۴۰۵ (۲۲ مه ۲۰۲۶) رئیس فدرال رزرو است. در دوره او فدرال رزرو در ۲۰۲۶ فقط یک بار نرخ بهره را بالا برده است: ۲۵ شهریور (۱۶ سپتامبر)، به اندازه ۲۵ واحد پایه (۰٫۲۵ درصد)، و آن را به بازه ۳٫۷۵ تا ۴ درصد رسانده است. در جلسه ۶ آبان (۲۸ اکتبر) نرخ را تغییر نداد، ولی دو عضو با ثابت ماندن نرخ مخالف بودند و افزایش میخواستند. به گزارش رویترز، تا ۲۱ آبان (۱۲ نوامبر) معاملهگران بازار آتی احتمال افزایش نرخ در جلسه بعدی، ۱۷ و ۱۸ آذر (۸ و ۹ دسامبر)، را حدود ۹۱ درصد میدانستند.
ادعای تورم درست است. فدرال رزرو بیش از همه به شاخص قیمت هزینههای مصرفی شخصی (PCE) نگاه میکند. طبق این شاخص، تورم نقطهبهنقطه از مارس ۲۰۲۱ تا سپتامبر ۲۰۲۶ هر ماه بالای ۲ درصد بوده است؛ یعنی ۶۷ ماه. تورم نقطهبهنقطه سپتامبر ۳٫۶ درصد بود.
برای شرکتهای هوش مصنوعی، هزینه وامهای چندساله از نرخ بهره کوتاهمدت فدرال رزرو مهمتر است، و یادداشت تقریباً حرفی از آن نمیزند. بازده اوراق خزانه دهساله آمریکا ۲۸ آبان (۱۹ نوامبر) ۵٫۰۴ درصد بود و از ۲۱ آبان (۱۲ نوامبر) به بعد پایینتر از ۵ درصد نیامده است. اوایل شهریور (اواخر اوت) زیر ۴٫۷ درصد بود.
یادداشت همچنین میگوید انتشار اوراق قرضه شرکتهای معتبر در نوامبر احتمالاً با ۱۷۵ میلیارد دلار رکورد میزند. نمودار خبرنامه منبع این رقم را بخش پژوهش بانک آمریکا (BofA Global Research) معرفی میکند. این رقم پیشبینی است و گزارش اصلی بانک آمریکا در دسترس ما نبود که بررسیاش کنیم.
نفت: افت قیمت واقعی است. طبق دادههای روزانه اداره اطلاعات انرژی آمریکا، قیمت هر بشکه نفت برنت از ۱۲۰٫۱۵ دلار در ۸ آبان (۳۰ اکتبر) به ۹۲٫۹۴ دلار در ۲۶ آبان (۱۷ نوامبر) رسید؛ حدود ۲۳ درصد کمتر. ۲۶ آبان آخرین روزی است که دادهاش منتشر شده. نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) در همین مدت حدود ۱۷ درصد ارزان شد.
قیمت نفت برنت و وست تگزاس اینترمدیت
قیمت روزانه نقدی، دلار در هر بشکه؛ ۱ سپتامبر تا ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶، آخرین روزی که دادهاش منتشر شده است
برنت
وست تگزاس (WTI)
۸۰۱۰۰۱۲۰۱۴۰سپتامبراکتبرنوامبربرنت۹۲٫۹۴ دلارWTI۸۹٫۵۳ دلار۳۰ اکتبر
منبع: اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، از طریق پایگاه FRED بانک فدرال رزرو سنتلوئیس؛ داده عمومی. نمودار: ژرف.
شمار روزهای جنگ دقیق نیست. جنگ ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) شروع شد، پس ۲۹ آبان روز ۲۶۶ام بود، نه نزدیک روز سیصدم. به گزارش الجزیره و رویترز، در اواسط آبان درگیری گستردهای در کار نبود، ولی توافقی هم نشده بود و مذاکرهها با میانجیگری عمان و قطر ادامه داشت. خبرنامه احتمال میدهد با ارزان شدن نفت، فدرال رزرو بتواند در ۲۰۲۷ نرخ بهره را پایین بیاورد. این پیشبینی است، و بیانیه آبان فدرال رزرو هنوز میگفت «تورم همچنان بالاست».
انویدیا، AMD و چین
ادعا: هوانگ از انویدیا رفته، سهم انویدیا در چند هفته ۴۰ درصد افت کرده و نسبت قیمت به سود آتیاش (P/E آتی) به ۹ رسیده است، با اینکه شرکت برای سال مالی ۲۰۲۸ حدود ۷۵۰ میلیارد دلار درآمد پیشبینی کرده. AMD هم «به قاچاق تراشه به چین متهم شده است». این نسبت قیمت سهم را با سودی مقایسه میکند که برای دوازده ماه آینده پیشبینی شده است. هرچه کمتر باشد، سهم نسبت به سودش ارزانتر است.
انویدیا: انویدیا ۲۱ آبان (۱۲ نوامبر) اعلام کرد که هوانگ فوراً از مدیرعاملی و عضویت در هیئتمدیره کنار رفته است. دلیلی هم ذکر نکرد. کولت کرس (Colette Kress)، مدیر مالی شرکت، مدیرعامل موقت شد و همچنان مدیر مالی هم هست. انویدیا تا آن روز رئیس هیئتمدیره نداشت و هاروی جونز (Harvey C. Jones) اولین کسی شد که این سمت را گرفت. به گزارش آسوشیتدپرس، هیئتمدیره چند روز قبل تحقیقی را درباره گزارشهایی از رفتار شخصی هوانگ شروع کرده بود. جونز در کنفرانس اعلام نتایج ۲۶ آبان گفت هیئتمدیره «به اتفاق آرا استعفای او را پذیرفت».
افت سهم انویدیا حتی بیشتر از رقمی است که خبرنامه گفته. قیمت پایانی سهم انویدیا ۱۴ مهر (۶ اکتبر) به سقف تاریخی ۲۳۹٫۲۴ دلار رسیده بود. قیمت پایانی پنجشنبه، ۱۴۵٫۹۸ دلار، ۳۹ درصد پایینتر بود و قیمت پایانی جمعه، ۱۲۵٫۵۳ دلار، ۴۷٫۵ درصد پایینتر. به گزارش سیانبیسی، P/E آتی انویدیا بعد از افت جمعه ۸٫۴ بود.
رقم ۷۵۰ میلیارد دلار پیشبینی رسمی انویدیا نیست. در اطلاعیه نتایج فصلی انویدیا هیچ رقمی برای سال مالی ۲۰۲۸ نیامده است. کرس در کنفرانس اعلام نتایج، رشدی را که برای سال مالی ۲۰۲۸ پیشبینی میکنند از ۷۰ به ۷۵ درصد بالا برد. درآمد سال مالی جاری، یعنی سه فصل گزارششده بهاضافه پیشبینی فصل چهارم، حدود ۴۲۴ میلیارد دلار است. اگر رشد ۷۵ درصدی را روی این رقم حساب کنیم، به حدود ۷۴۰ میلیارد دلار میرسیم. این حساب ماست، نه رقم انویدیا.
یادداشت نمیگوید فصل اخیر انویدیا چقدر قوی بود، و از یک خطر تازه هم حرفی نمیزند. درآمد انویدیا در سهماههای که ۳ آبان (۲۵ اکتبر) تمام شد ۱۱۵٫۸ میلیارد دلار بود؛ ۱۰۳ درصد بیشتر از دوره مشابه سال قبل. از این درآمد، ۱۰۷٫۶ میلیارد دلار از فروش به مراکز داده بود. انویدیا برای فصل بعد حدود ۱۳۰ میلیارد دلار درآمد پیشبینی کرده، با این فرض که در چین هیچ فروشی به مراکز داده نداشته باشد. بعد، روز ۲۹ آبان، به گزارش سیانبیسی، رویترز خبر داد که SEC «مشکلات احتمالی حسابداری در انویدیا را بررسی میکند». معلوم نیست SEC دقیقاً چه چیزی را بررسی میکند و این بررسی به کجا میرسد. پایین بودن P/E نشان میدهد بازار به سود آینده انویدیا شک دارد. این همان حرف خود خبرنامه است: «بازار E را باور نمیکند»؛ E در نسبت P/E همان سود است.
AMD: یادداشت گزارشی را که علیه AMD منتشر شد درست توصیف نکرده است. روز ۲۸ آبان (۱۹ نوامبر)، هانتربروک مدیا (Hunterbrook Media) گزارشی منتشر کرد. صندوق همگروهش، هانتربروک کپیتال، اعلام کرده سهم AMD را فروش استقراضی (شورت) کرده، یعنی از پایین رفتن قیمتش سود میبرد. گزارش ادعا میکند که IEIT Systems، سازنده چینی سرور که از مارس ۲۰۲۵ در فهرست تحریم وزارت بازرگانی آمریکا (Entity List) است، همچنان نسخههای تازه فریمور AMD را دریافت میکرده است. به گفته هانتربروک، فریمورهایی تقریباً یکسان در چند شرکت وابسته به IEIT هم پیدا شده؛ شرکتهایی که خودشان در این فهرست نیستند. گزارش همچنین ۶۷ میلیون دلار از درآمد لایسنس AMD در ۲۰۲۵ را به دو شرکت مشترک چینی ربط میدهد که از ۲۰۱۹ در فهرست تحریماند.
این گزارش ادعای قاچاق نمیکند و خودش میگوید یافتههایش «بهتنهایی نقض قوانین صادرات را ثابت نمیکند». AMD به سیانبیسی گفت این ادعاها «شیوه کار و روابط تجاری AMD را نادرست نشان میدهد» و این شرکت از مقررات صادراتی آمریکا پیروی میکند. سهم AMD آن روز ۷٫۷ درصد و روز بعد بیش از ۱۳ درصد افت کرد.
ارزشگذاری: ادعای اینکه سهام فناوری از دوران کرونا تا حالا اینقدر ارزان نبوده، به نموداری از بلومبرگ برای شاخص فناوری S&P 500 تکیه دارد و ارقام فکتست هم آن را تأیید میکند. فکتست P/E آتی بخش فناوری را ۱۶٫۳ اعلام کرده، در حالی که میانگین پنجسالهاش ۲۵٫۴ است. این نسبت برای کل شاخص ۱۷٫۱ است و میانگین پنجسالهاش ۱۹٫۸. اما بخشی از این ارزانی از بالا رفتن پیشبینی سود آمده، نه فقط از افت قیمت. از ۸ مهر تا ۲۸ آبان (۳۰ سپتامبر تا ۱۹ نوامبر)، شاخص S&P 500 در مجموع ۶٫۲ درصد پایین آمد، ولی پیشبینی تحلیلگران از سود دوازده ماه آینده ۴٫۴ درصد بالا رفت. این پیشبینیها فرض را بر این گذاشتهاند که خرج هوش مصنوعی ادامه پیدا کند. اگر این هزینهها کم شود، سودی که این سهام را ارزان نشان میدهد هم کم میشود.
ترس، عرضه اولیه آنتروپیک و کمبود نقدینگی
نوسان: یادداشت میگوید VIX از کف مهر بیش از ۱۰۰ درصد بالا رفته و ۱۴ آبان (۵ نوامبر) «بزرگترین جهش روزانهاش از فوریه ۲۰۱۸» را ثبت کرده است. بخش اول درست است: VIX در ۱۷ مهر (۹ اکتبر) ۱۴٫۸۴ بود، پنجشنبه ۲۸٫۴۴ و جمعه ۳۵٫۸۹. بخش دوم درست نیست. VIX در ۱۴ آبان ۶۹٫۷ درصد بالا رفت. طبق دادههای تاریخی روزانه این شاخص در سایت Cboe، این سومین جهش یکروزه بزرگ از ۱۹۹۰ تا امروز است. جهش ۱۸ دسامبر ۲۰۲۴، با ۷۴ درصد، از آن بزرگتر بود.
شاخص ترس بازار سهام آمریکا (VIX)
عدد پایانی هر روز؛ ۱ اکتبر تا ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶. هرچه بالاتر، بازار نوسان بیشتری را در یک ماه آینده انتظار دارد
منبع: دادههای تاریخی روزانه شاخص VIX در سایت Cboe. نمودار: ژرف.
عرضه اولیه: خبرنامه مینویسد عرضه اولیه آنتروپیک «بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار جمع کرد و بزرگترین عرضه اولیه تاریخ بود». بزرگترین عرضه اولیه تاریخ بود، ولی «بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار» توضیح لازم دارد. آنتروپیک ۲۷ آبان (۱۸ نوامبر) قیمت هر سهم را ۸۳ دلار تعیین کرد، بالاتر از بازه ۷۰ تا ۷۸ دلاری که اعلام کرده بود. طبق اطلاعیه پایان عرضه، کل پولی که عرضه عمومی جمع کرد، پیش از کسر کارمزدها، حدود ۹۳٫۵ میلیارد دلار بود که ۹۱٫۶ میلیارد دلارش به خود آنتروپیک رسید. سهام اضافهای که بانکهای پذیرهنویس خریدند هم در این رقم حساب شده است. جدا از عرضه عمومی، آنتروپیک ۲۶ میلیارد دلار سهم را به همان قیمت، در عرضهای خصوصی، به AMD، برادکام، گوگل، مایکرون، مایکروسافت، انویدیا و TSMC واگذار کرد. فقط با جمع این دو، یعنی ۱۱۹٫۵ میلیارد دلار، رقم از ۱۰۰ میلیارد دلار میگذرد. به گزارش سیانبیسی، رکورد قبلی را اسپیسایکس در ژوئن ۲۰۲۶ با ۸۵٫۷ میلیارد دلار زده بود.
یادداشت از ۴۰۰ میلیارد دلار سفارش سرمایهگذاران حقوقی و ۱۰۰ میلیارد دلار سفارش سرمایهگذاران حقیقی حرف میزند. این سفارشها فقط اعلام تمایل بودند و خریدار را متعهد نمیکردند. سیانبیسی آنها را از قول منابعی بینام گزارش کرد، و نموداری که خود خبرنامه آورده هم آنها را «بیتعهد» (nonbinding) مینامد. روز ۲۸ آبان، اولین معامله سهم آنتروپیک ۱۱۱٫۵۰ دلار و قیمت پایانیاش ۹۷٫۱۷ دلار بود. جمعه هم ۸٫۵ درصد دیگر افت کرد.
یادداشت نمیگوید که آنتروپیک در نه ماه اول سال ۲۰۲۶، ۱۰۴ میلیارد دلار زیان کرده است؛ رقمی که رویترز از امیدنامه عرضه اولیه درآورد. این را هم نمیگوید که چه کسانی آن ۲۶ میلیارد دلار سهم را خریدند: شرکتهای تراشه و رایانش ابری، که چند تایشان توان پردازشی مورد نیاز آنتروپیک را هم به آن میفروشند. در این تأمین مالی دوری، پول میان شرکتهای هوش مصنوعی و تأمینکنندگانشان دستبهدست میشود؛ بانکهای مرکزی بهتازگی درباره همین الگو هشدار دادهاند.
خبرنامه میگوید عرضه اولیه نقدینگی بازار را جذب کرد. شاید این عرضه در ۲۷ و ۲۸ آبان فشار فروش را بیشتر کرده باشد، چون خریداران باید سهام دیگری را میفروختند یا از پول نقدشان خرج میکردند. اما افتی را که از مهر شروع شده بود توضیح نمیدهد. ۹۳٫۵ میلیارد دلاری که عرضه عمومی جمع کرد، حدود ۱٫۵ درصد از ۶ تریلیون دلار افت ارزش بازار است.
صندوقها و بقیه داراییها: خبرنامه میگوید صندوقهای پوشش ریسک در شش هفته گذشته بیشترین خروج پول از سهام فناوری را «در بیش از یک دهه» داشتهاند. دادههای بخش کارگزاری گلدمن ساکس، که چند رسانه گزارش کردهاند، نشان میدهد این صندوقها سهام فناوری را با سرعتی فروختهاند که از ۲۰۱۶، که این دادهها ثبت میشود، سابقه نداشته است. پس «بیش از یک دهه» در اینجا یعنی کل دورهای که این دادهها ثبت شده است. بقیه داراییها هم پایین آمدند. طلا تا ۲۵ آبان (۱۶ نوامبر) ۳۱٫۵ درصد زیر سقف تاریخیای بود که ژانویه ۲۰۲۶ ثبت کرده بود. بیتکوین هم ۲۹ آبان به زیر ۶۰ هزار دلار رسید؛ اوایل آبان حدود ۸۱ هزار دلار بود.
اصلاح است یا حباب؟
خبرنامه در چند مورد حق دارد. پشت ساخت زیرساخت هوش مصنوعی پول و درآمد واقعی هست: فروش انویدیا در یک سال دو برابر شده، سود شرکتهای S&P 500 حدود ۳۳ درصد رشد کرده و شرکتهایی که این پول را خرج میکنند از سودآورترین شرکتهای دنیا هستند. بعضی از ترسها هم بیش از اندازه است. ممنوعیت کامل هوش مصنوعی در دستور کار کسی نیست و قیمت نفت هم تند پایین آمده است.
ولی استدلال «حبابی در کار نیست» از آنچه یادداشت نشان میدهد ضعیفتر است، به پنج دلیل:
نقطه ضعف خود هوش مصنوعی است. سه شرکت از چهار شرکتی که بیشترین پول را خرج میکنند، فصل گذشته جریان نقد آزاد منفی داشتند. بزرگترین شرکتهای فناوری به سود پیشبینیشده نرسیدند و بخش بیشتری از این ساختوساز با بدهی پیش میرود.
ارزانی به ادامه این خرج وابسته است. P/E پایین بر پیشبینیهایی تکیه دارد که فرض میکنند موج سرمایهگذاری ادامه پیدا میکند. سود انویدیا از هزینههای سرمایهای شرکتهای دیگر میآید.
فدرال رزرو هم به کمک بازار نمیآید. بازار افزایش دوباره نرخ بهره در آذر را تقریباً قطعی میداند و بازده اوراق دهساله بالای ۵ درصد است.
تکلیف خبرهای بد شرکتها هنوز روشن نیست. مدیریت انویدیا، بررسی SEC که خبرش منتشر شده و ادعاهای مطرحشده درباره AMD هنوز سؤالهایی بیجواباند.
چند ساعت بعد، بازار بیشتر از رقمهای یادداشت ریخت. با افت جمعه، S&P 500 از مرز ۱۰ درصدی اصلاح گذشت و افت نزدک به نزدیک ۲۰ درصد رسید.
حباب، به معنای رایجش، یعنی قیمتهایی که هیچ جریان نقدی معقولی در آینده توجیهشان نمیکند. دادههای فعلی نه حباب را ثابت میکنند نه ردش میکنند. تقاضا برای هوش مصنوعی واقعی است و تند رشد میکند. اما جریان نقد شرکتهایی که این پول را خرج میکنند هنوز نشان نمیدهد که سرمایهگذاری فصلی ۲۰۰ میلیارد دلاری برمیگردد یا نه. خود خبرنامه هم انتظار ندارد پیش از نیمه اول ۲۰۲۷ تکلیف روشن شود. «اصلاح» و «حباب» هر دو پیشبینیاند، و بازار هنوز تصمیم نگرفته کدام درست است.
برای شرکتهایی که سرویس هوش مصنوعی میخرند، نه سهام، این ماجرا نتیجه عملی محدودتری دارد. قیمت مدلها و ظرفیت ابری را شرکتهایی تعیین میکنند که حالا سرمایهگذارانشان بازده میخواهند، و یکی از آنها، آنتروپیک، تازه وارد بورس شده است. احتمال تغییر قیمتها و شرایط را جدی بگیرید. هزینه هر کاری را که خودکار میکنید اندازه بگیرید و تأمینکننده دومی داشته باشید که اگر لازم شد بشود سراغش رفت. برای اینکه ببینید تواناییهای هوش مصنوعی در دل این بالا و پایینها با چه سرعتی پیش میرود، تحلیل ما درباره خودکار شدن پژوهش هوش مصنوعی را بخوانید. درباره سختافزار هم گزارش ما درباره حافظه HBM در Rubin Ultra انویدیا را ببینید.
از این به بعد چه چیزهایی را دنبال کنیم
۱۷ و ۱۸ آذر (۸ و ۹ دسامبر): آخرین جلسه فدرال رزرو در ۲۰۲۶، و اینکه نرخ بهره را دوباره بالا میبرد یا نه.
بهمن و اسفند ۱۴۰۵ (اواخر ژانویه تا فوریه ۲۰۲۷): گزارش فصلی بعدی آمازون، آلفابت، متا و مایکروسافت و برنامه خرجشان برای ۲۰۲۷.
انویدیا: انتخاب مدیرعامل دائم و هر خبر رسمی درباره بررسی SEC.
AMD: واکنش احتمالی وزارت بازرگانی آمریکا به ادعاهای هانتربروک.
آنتروپیک: اولین گزارش فصلیاش بهعنوان شرکتی بورسی.
نفت و اوراق قرضه: سرنوشت مذاکرهها درباره جنگ، و اینکه بازده اوراق دهساله بالای ۵ درصد میماند یا نه.
ادعاها یکییکی
ادعای خبرنامه
آنچه پیدا کردیم
۶ تریلیون دلار افت ارزش بازار در ۴۵ روز
محتمل، ولی منبع اصلیاش معلوم نیست. ۴۵ روز درست است. افت جمعه در آن نیست.
روزی ۲۲۵ میلیارد دلار، ۳۱ روز معاملاتی پشت سر هم
جور درنمیآید: ۳۱ ضربدر ۲۲۵ میلیارد دلار حدود ۷ تریلیون دلار میشود و بازار در چند روز از این دوره بالا رفت.
هزینه سرمایهای چهار غول فناوری در سهماهه سوم ۲۰۱٫۹ میلیارد دلار، ۳۶٫۹ میلیارد بیشتر از فصل قبل و ۳۵۶ درصد بیشتر از سهماهه اول ۲۰۲۴
درست، طبق گزارشها به SEC.
۱٫۶ تریلیون دلار هزینه سرمایهای در سه سال
با گزارشها جور درنمیآید: برای همین چهار شرکت حدود ۱٫۱۴ تریلیون دلار.
رشد ۳۱٫۹ درصدی سود در سهماهه سوم، قویترین رشد در چهار سال
در آخرین گزارش فکتست ۳۲٫۹ درصد؛ رشد فصل قبل بیشتر بود (۵۲٫۲ درصد).
بازار ممنوعیت هوش مصنوعی را پیشخور کرده
پستی که به آن استناد شده توقف موقت و ممنوعیت ابرهوش را میخواهد، نه ممنوعیت هوش مصنوعی.
فدرال رزرو نرخ بهره را تهاجمی بالا میبرد
فقط یک افزایش ۲۵ واحد پایهای در ۲۰۲۶؛ بازار افزایش دیگری را در آذر تقریباً قطعی میداند.
۶۷ ماه پیاپی تورم بالای ۲ درصد
درست (شاخص PCE، مارس ۲۰۲۱ تا سپتامبر ۲۰۲۶).
افت حدود ۲۲ درصدی نفت در این ماه
برای برنت درست (۲۳ درصد افت تا ۲۶ آبان)؛ وست تگزاس حدود ۱۷ درصد.
جنگ نزدیک روز سیصدم
۲۹ آبان روز ۲۶۶ام بود.
افت ۴۰ درصدی انویدیا، P/E آتی حدود ۹
تا پنجشنبه درست؛ بعد از جمعه افت به ۴۷٫۵ درصد و P/E به ۸٫۴ رسید.
پیشبینی ۷۵۰ میلیارد دلار درآمد انویدیا در سال مالی ۲۰۲۸
پیشبینی دلاری نیست؛ از پیشبینی رشد ۷۵ درصدی به دست میآید (حدود ۷۴۰ میلیارد دلار).
اتهام قاچاق تراشه به چین علیه AMD
گزارش درباره دسترسی شرکتی در فهرست تحریم به فریمور AMD و درآمد AMD از چین است و ادعای قاچاق نمیکند.
بزرگترین جهش روزانه VIX از فوریه ۲۰۱۸
سومین جهش بزرگ از ۱۹۹۰؛ جهش دسامبر ۲۰۲۴ بزرگتر بود.
عرضه اولیه آنتروپیک بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار جمع کرد و بزرگترین در تاریخ بود
با ۹۳٫۵ میلیارد دلار بزرگترین در تاریخ بود؛ بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار فقط با احتساب عرضه خصوصی ۲۶ میلیارد دلاری.
پرسشهای رایج
حباب هوش مصنوعی ترکیده است؟
هنوز نه، دستکم با تعریفهای رایج. بورس آمریکا در مرحله اصلاح است و سهام هوش مصنوعی بیشترین افت را داشتهاند، ولی سود شرکتها هنوز تند رشد میکند. هنوز ثابت نشده که خرج بیسابقه برای هوش مصنوعی بازده دارد یا نه.
چرا سهم انویدیا اینقدر افت کرد؟
چند اتفاق با هم افتاد: مدیرعاملش ۲۱ آبان کنار رفت، سرمایهگذاران نگران شدند خرج هوش مصنوعی، که فروش انویدیا به آن وابسته است، کم شود، و ۲۹ آبان رویترز خبر داد که SEC مشکلات احتمالی حسابداری شرکت را بررسی میکند. نتایج فصلی اخیرش اما قوی بود.
عرضه اولیه آنتروپیک چقدر پول جمع کرد؟
حدود ۹۳٫۵ میلیارد دلار از عرضه عمومی، که بزرگترین رقم ثبتشده است، بهاضافه ۲۶ میلیارد دلار از عرضه خصوصی سهام به هفت شرکت تراشه و فناوری؛ روی هم ۱۱۹٫۵ میلیارد دلار.
این نوشته توصیه سرمایهگذاری است؟
نه. این نوشته ادعاهای یک تحلیل پربازدید را با واقعیت میسنجد. اینکه نسبت ریسک به بازده حالا جذاب است، نظر خود خبرنامه است و ما هیچ توصیهای نمیکنیم.
منابع و روش کار (آخرین بازبینی: ۳۰ آبان ۱۴۰۵)
منابع روز ۳۰ آبان ۱۴۰۵ (۲۱ نوامبر ۲۰۲۶) بررسی شدهاند. سطح شاخصها و قیمت سهمها، قیمت پایانی ۲۹ آبان (۲۰ نوامبر) است. هر جا گزارش یک خبرگزاری را فقط در نسخه بازنشرشدهاش توانستیم بخوانیم، به همان نسخه پیوند دادهایم.
انتشار اوراق قرضه: دادههای رویترز و LSEG در کیتکو، ۱۵ آبان. افت ارزش بازار تا ۱۴ آبان: The Edge Malaysia به نقل از بلومبرگ.
فروش سهام فناوری از سوی صندوقهای پوشش ریسک، از دادههای بخش کارگزاری گلدمن ساکس، به گزارش 24/7 Wall St و Investing.com. طلا: رویترز در نیشن تایلند. بیتکوین و قیمتهای پایانی ۲۹ آبان: UPI و قیمتهای روزانه CoinGecko.
قیمت روزانه نفت از اداره اطلاعات انرژی آمریکا و بازده اوراق خزانه دهساله، از پایگاه FRED بانک فدرال رزرو سنتلوئیس.
عکس بالای صفحه: آریلد وگن، New York Stock Exchange August 2017 02، ویکیمدیا کامنز، مجوز CC BY-SA 4.0؛ به نسبت ۱۶ به ۹ بریده، کوچک و به WebP تبدیل شده است.
بانک مرکزی اروپا هشدار داده است: وقتی هزینه ساخت زیرساخت هوش مصنوعی با بدهی تأمین میشود، زیان احتمالی فقط متوجه سهامداران نیست و خریداران اوراق بدهی هم ممکن است ضرر کنند.